অধ্যায়-১ ৰাসায়নিক বিক্রিয়া আৰু সমীকৰণ(Chepter 1 Chemical Reactions and Equations)

 

পাঠভিত্তিক প্রশ্নাৱলীৰ উত্তৰ

 

১.দহনৰ আগতে মেগনেছিয়ামৰ ফিটা এডাল পৰিষ্কাৰ কৰি ল'ব লাগে কিয়?

 উত্তৰ: যেতিয়া মেগনেছিয়াম ধাতু বায়ুৰ সংস্পৰ্শত ৰখা হয়, তেতিয়া ই জাৰিত হৈ ধাতুটোৰ পৃষ্ঠত মেগনেছিয়াম অক্সাইড প্রস্তুত হয়। এই অক্সাইডে ধাতুটোৰ  দহনত বাধাৰ সৃষ্টি কৰে। সেইবাবে মেগনেছিয়ামৰ ফিটাডালক দহনৰ আগতে  পৰিষ্কাৰ কৰি লব লাগে।

 2. তলৰ ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়াবোৰৰ বাবে সন্তুলিত সমীকৰণ লিখা।

    (i) হাইড্ৰ'জেন + ক্ল'ৰিন →হাইড্ৰ'জেনক্লৰাইড                                                                         H₂+Cl₂→ 2HC

      (ii) বেৰিয়াম ক্লৰাইড + এলুমিনিয়াম ছালফেট→ বেৰিয়াম ছাঁলফেট +এলুমিনিয়াম ক্ল'ৰাইড

                BaCl₂+Al₂(SO₄)₃→ BaSO₄+AlCl₃

      (iii) ছ'ডিয়াম + পানী → ছ'ডিয়াম হাইড্ৰ’ক্সাইড + হাইড্ৰজেন

                         Na +H₂O → NaOH + H₂↑

 3. তলৰ বিক্ৰিয়াবোৰৰ বাবে অৱস্থা চিহ্ন (State symbols) সহ একোটা সন্তুলিত ৰাসায়নিক সমীকৰণ লিখা

   (i)                বেৰিয়াম ক্ল’ৰাইড আৰু ছ'ডিয়াম ছালফেটৰ জলীয় দ্ৰৱৰ মাজত বিক্রিয়া ঘটি অদ্রাব্য বেৰিয়াম ছালফেট আৰু ছ'ডিয়াম ক্লৰাইডৰ দ্রৱ প্রস্ত্তত হয়

 

উত্তৰ : বেৰিয়াম ক্ল’ৰাইড +  ছ'ডিয়াম ছালফেট → বেৰিয়াম ছালফেট  + ছ'ডিয়াম ক্লৰাইড

 

                BaCl₂ + Na₂SO₄ → BaSo₄ + NaCl

 

(ii)           ছ'ডিয়াম হাইড্ৰ'ক্সাইডৰ দ্ৰৱ (পানীত) হাইড্ৰ'ক্ল'ৰিক এচিডৰ দ্ৰৱ (পানীত) ৰে সৈতে বিক্ৰিয়া কৰি ছ'ডিয়াম ক্ল’ৰাইডৰ দ্ৰৱ আৰু পানী উৎপন্ন কৰে।

উত্তৰ :   ছডিয়াম হাইড্রক্সাইড(জলীয়) + হাইড্ৰ'ক্লৰিক এছিড(জলীয়) →  ছডিয়াম ক্ল’ৰাইড(জলীয়)+ পানী

      NaOH(aq) + HCl(aq) → NaCl(aq) + H₂O

4. এটা পদাৰ্থ 'X' ৰ দ্ৰৱক বগা ৰঙ সানিবলৈ (White washing) ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

 

  (i) পদাৰ্থ 'X' ৰ নাম আৰু সংকেত লিখা।

 

  (ii)  পানীৰে সৈতে পদাৰ্থ 'X' এ কৰা বিক্ৰিয়াটো লিখা।

 

 

উত্তৰ : (i)  পদাৰ্থ ‘X’ ৰ নাম হৈছে কেলছিয়াম অক্সাইড,ইয়াৰ সংকেত হ’ল CaO

    

     (ii)পানীৰ সৈতে কেলছিয়াম অক্সাইডে কৰা বিক্ৰিয়াটো হ’ল

         

              CaO(s) + H₂O → Ca(OH)₂

5.  লোৰ গজাল এটা ডুবাই ৰাখিলে ক'পাৰ ছালফেট দ্ৰৱ এটাৰ ৰঙৰ পৰিবৰ্তন ঘটে কিয়?

 উত্তৰ : লোৰ গজাল এটা ক'পাৰ ছালফেট দ্ররত ডুবাই ৰাখিলে দ্ররটো পাতল নীলা ৰংৰ হৈ পৰে।ইয়াৰ কাৰণ হ’ল আইৰণে ক'পাৰ ছালফেট দ্ৰৱটোৰ পৰা কপাৰ মৌলটোক অপসাৰিত কৰে                            

        Fe(s) + CuSO4(aq) → FeSO4(aq) + Cu(s)

 

6. তলৰ বিক্রিয়াকেইটাত জাৰিত আৰু বিজাৰিত হোৱা পদার্থসমূহ বাচি উলিওৱা।

  (i) 4Na(s) + O₂(g) → 2Na₂O(s)

 

এই বিক্ৰিয়াটোত ছডিয়াম পৰমাণুত অক্সিজেন যোগ হৈছে। গতিকে ছডিয়াম জাৰিত হৈ ছডিয়াম অক্সাইড  প্রস্তুত হৈছে।

(ii) CuO(s) + H₂(g) → Cu(s) + H₂O(l)

 

এই বিক্রিয়াত CuO এ অক্সিজেন ত্যাগ কৰিছে। গতিকে ই বিজাৰিত হৈছে। অন্যহাতে H, ৰ লগত অক্সিজেন যুক্ত হৈছে, সেয়ে, H, এ H₂O লৈ জাৰিত হৈছে।